نقش تنوع فعالیت های اقتصادی زراعی و غیرزراعی بر تاب آوری خانوارهای کشاورز روستایی در معرض خشکسالی (مطالعه موردی: شهرستان چناران) - نرگس حاجیان; مریم قاسمی; عباس مفیدی (جغرافیا و مخاطرات محیطی, 2019)
در ایران کشاورزی محور اساسی تأمین معیشت به شمار آمده و در اغلب برنامه های توسعه نیز، مهم‌ ترین و تنها رکن اقتصادی روستا محسوب میشود. هرچند چنین ساختاری درگذشته با توجه به اقتصاد بسته روستا قابلیّت دوام داشت ولی با بروز ناپایداری در فضاهای روستایی مشکل بتواند آسیب پذیری خانوارهای کشاورز روستایی را در برابر تکانه های بیرونی ازجمله خشکسالی کاهش دهد. مطالعه حاضر به بررسی نقش تنوع فعالیت های اقتصادی در تابآوری خانوارهای کشاورز روستایی شهرستان چناران میپردازد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است. متغیر مستقل «تنوع فعالیتهای اقتصادی» و متغیر وابسته «تاب آوری» است. تنوع به تفکیک کشاورزی و غیر کشاورزی و تاب آوری به تفکیک پنج مؤلفه و 34 شاخص کمی گردید. جامعه آماری شامل 2902 خانوار کشاورز روستایی در 15 روستای در معرض خشکسالی شهرستان چناران بوده است که به کمک فرمول کوکران 271 خانوار به‌عنوان نمونه تعیین گردید. در انجام تحلیل ها از تحلیل واریانس یک ‌طرفه، تحلیل مسیر و تحلیل خوشه ‌ای استفاده شد. نتایج تحلیل واریانس نشان داد «تنوع فعالیت ‌های اقتصادی» موجب افزایش تاب ‌آوری خانوارهای کشاورز روستایی گردیده است. به‌طوری‌که میانگین تاب ‌آوری در خانوارهای دارای منابع درآمدی غیر متنوع 40/2، نیمه متنوع 48/2 و متنوع 83/2 است. بر اساس نتایج تحلیل مسیر «تنوع فعالیت های اقتصادی» به میزان 19/0 و «تنوع غیرزراعی» به میزان 12/0 طور مستقیم موجب افزایش تاب آوری خانوارهای کشاورز روستایی گردیده است. با توجه به یافته های تحقیق تنوع معیشت با تأکید بر بخش غیرزراعی، را میتوان به‌عنوان استراتژی توسعه نواحی روستایی در معرض خشکسالی معرفی نمود.