“Kaşgar Yayınları” Üzerine Bir Çalışma: Kaşgar’da İsveç Misyonerliği Matbaası Tarafından Yayınlanan “Doğu Türkçesi” İle Yazılmış Eserler

1892’de İsveç Misyonerlik Ahit Kilisesi (Sevenska Missionsförbundet) Sincan, Kaşgar’da yeni bir misyonerlik sahası açmaya karar vermiştir. İlk İsveçli misyonerler burada Ocak 1892’de faaliyetlerine başlamışlardır. Misyonerlik 1912’de, 1938’e kadar tek olan, Kaşgar’da kendi matbaasını kurmuştur. 25 y...

Full description

Bibliographic Details
Main Author: Eset SÜLAYMAN
Format: Article
Language:English
Published: Alimcan İnayet 2013-06-01
Series:Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi
Subjects:
Online Access:http://uygurarastirmalari.com/arsiv/2013-1/2013_5.pdf
_version_ 1827203033163890688
author Eset SÜLAYMAN
author_facet Eset SÜLAYMAN
author_sort Eset SÜLAYMAN
collection DOAJ
description 1892’de İsveç Misyonerlik Ahit Kilisesi (Sevenska Missionsförbundet) Sincan, Kaşgar’da yeni bir misyonerlik sahası açmaya karar vermiştir. İlk İsveçli misyonerler burada Ocak 1892’de faaliyetlerine başlamışlardır. Misyonerlik 1912’de, 1938’e kadar tek olan, Kaşgar’da kendi matbaasını kurmuştur. 25 yıllık faaliyeti sürecinde matbaa hem dini hem de dini olmayan binlerce kitabı Doğu Türkçesi (Uygurca) ile basmıştır. Ayrıca, matbaa çeşitli ders kitapları, takvimler, broşürler ve gazeteler basmıştır. Sovyet Rusya’nın Sincan üzerinde 1930’lardaki etkisinden önce İsveçli misyonerlerin eğitim ve kültür faaliyetleri, özellikle de modern matbaaları, Çağdaş Uygurcanın gelişimi üzerinde önemli bir etkiye sahip olmuştur. Bu, 20. Yüzyıl Uygur kültür tarihinde önemli bir başarı olarak görülmektedir. Bu yayınlanan eserler tek başına kalmış bu Doğu Türkçesi dilinin modern bir dil olmasını sağlamıştır. Pekçok İsveçli Doğu Türkçesi uzmanı dil ve edebiyat çalışmalarıyla Sincan’daki edebi ve eğitim aktivitelerine katkıda bulunmuştur. Gustaf Raquette (1871-1945), Gustaf Ahlbert (1884-1943), Sigfrid Moen (1897-?), Oscar Hermansson (1889-1951) ve önde gelen İsveçli Türkolog Gunnar Jarring aktif bir biçimde Uygurca dil ve kültür çalışmalarını yürütmüşlerdir. Onların bu ilgisinin bir sonucu da İsveç’teki kimi kütüphanelerde ve arşivlerde bulunan Oryantal el yazmalarını toplamalarıdır. Birçok kişi tarafından bilinmese de bu yazmalar uluslar arası Oryantal Çalışmaları açısında son derece önemlidir. Bu makale, çağdaş standart edebi Uygurcanın dilsel ve sosyokültürel gelişimini ve bunun 20. Yüzyılın başındaki İsveçli misyonerlerle olan yakın ilgisini ele almaktadır. Aynı zamanda bu çalışma Modern Uygurcanın gelişimindeki edebi eserlerin ve İsveçli misyonerlerin nasıl bir etkide bulunduğunu da açıklamaktadır. Bir başka deyişle, bu çalışma Doğu Türkçesi ile basılmış eserlerin dil özellikleri ile onların modern standart edebi Uygurca ile ilişkilerini vurgulamaktadır. Bu basılı eserlerin fonetik, leksik ve gramer özelikleri ile ilgili daha ayrıntılı bir çalışma yakın zamanda yapılmalıdır.
first_indexed 2024-04-10T10:09:40Z
format Article
id doaj.art-0d10a1d19ef2430a93e3d617bc5113ed
institution Directory Open Access Journal
issn 2458-827X
2458-827X
language English
last_indexed 2025-03-21T11:30:03Z
publishDate 2013-06-01
publisher Alimcan İnayet
record_format Article
series Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi
spelling doaj.art-0d10a1d19ef2430a93e3d617bc5113ed2024-07-02T06:31:11ZengAlimcan İnayetUluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi2458-827X2458-827X2013-06-01175108“Kaşgar Yayınları” Üzerine Bir Çalışma: Kaşgar’da İsveç Misyonerliği Matbaası Tarafından Yayınlanan “Doğu Türkçesi” İle Yazılmış EserlerEset SÜLAYMAN1892’de İsveç Misyonerlik Ahit Kilisesi (Sevenska Missionsförbundet) Sincan, Kaşgar’da yeni bir misyonerlik sahası açmaya karar vermiştir. İlk İsveçli misyonerler burada Ocak 1892’de faaliyetlerine başlamışlardır. Misyonerlik 1912’de, 1938’e kadar tek olan, Kaşgar’da kendi matbaasını kurmuştur. 25 yıllık faaliyeti sürecinde matbaa hem dini hem de dini olmayan binlerce kitabı Doğu Türkçesi (Uygurca) ile basmıştır. Ayrıca, matbaa çeşitli ders kitapları, takvimler, broşürler ve gazeteler basmıştır. Sovyet Rusya’nın Sincan üzerinde 1930’lardaki etkisinden önce İsveçli misyonerlerin eğitim ve kültür faaliyetleri, özellikle de modern matbaaları, Çağdaş Uygurcanın gelişimi üzerinde önemli bir etkiye sahip olmuştur. Bu, 20. Yüzyıl Uygur kültür tarihinde önemli bir başarı olarak görülmektedir. Bu yayınlanan eserler tek başına kalmış bu Doğu Türkçesi dilinin modern bir dil olmasını sağlamıştır. Pekçok İsveçli Doğu Türkçesi uzmanı dil ve edebiyat çalışmalarıyla Sincan’daki edebi ve eğitim aktivitelerine katkıda bulunmuştur. Gustaf Raquette (1871-1945), Gustaf Ahlbert (1884-1943), Sigfrid Moen (1897-?), Oscar Hermansson (1889-1951) ve önde gelen İsveçli Türkolog Gunnar Jarring aktif bir biçimde Uygurca dil ve kültür çalışmalarını yürütmüşlerdir. Onların bu ilgisinin bir sonucu da İsveç’teki kimi kütüphanelerde ve arşivlerde bulunan Oryantal el yazmalarını toplamalarıdır. Birçok kişi tarafından bilinmese de bu yazmalar uluslar arası Oryantal Çalışmaları açısında son derece önemlidir. Bu makale, çağdaş standart edebi Uygurcanın dilsel ve sosyokültürel gelişimini ve bunun 20. Yüzyılın başındaki İsveçli misyonerlerle olan yakın ilgisini ele almaktadır. Aynı zamanda bu çalışma Modern Uygurcanın gelişimindeki edebi eserlerin ve İsveçli misyonerlerin nasıl bir etkide bulunduğunu da açıklamaktadır. Bir başka deyişle, bu çalışma Doğu Türkçesi ile basılmış eserlerin dil özellikleri ile onların modern standart edebi Uygurca ile ilişkilerini vurgulamaktadır. Bu basılı eserlerin fonetik, leksik ve gramer özelikleri ile ilgili daha ayrıntılı bir çalışma yakın zamanda yapılmalıdır.http://uygurarastirmalari.com/arsiv/2013-1/2013_5.pdfKaşgar BaskılarıDoğu Türkçesiİsveç Misyonerliği MatbaasıKaşgar
spellingShingle Eset SÜLAYMAN
“Kaşgar Yayınları” Üzerine Bir Çalışma: Kaşgar’da İsveç Misyonerliği Matbaası Tarafından Yayınlanan “Doğu Türkçesi” İle Yazılmış Eserler
Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi
Kaşgar Baskıları
Doğu Türkçesi
İsveç Misyonerliği Matbaası
Kaşgar
title “Kaşgar Yayınları” Üzerine Bir Çalışma: Kaşgar’da İsveç Misyonerliği Matbaası Tarafından Yayınlanan “Doğu Türkçesi” İle Yazılmış Eserler
title_full “Kaşgar Yayınları” Üzerine Bir Çalışma: Kaşgar’da İsveç Misyonerliği Matbaası Tarafından Yayınlanan “Doğu Türkçesi” İle Yazılmış Eserler
title_fullStr “Kaşgar Yayınları” Üzerine Bir Çalışma: Kaşgar’da İsveç Misyonerliği Matbaası Tarafından Yayınlanan “Doğu Türkçesi” İle Yazılmış Eserler
title_full_unstemmed “Kaşgar Yayınları” Üzerine Bir Çalışma: Kaşgar’da İsveç Misyonerliği Matbaası Tarafından Yayınlanan “Doğu Türkçesi” İle Yazılmış Eserler
title_short “Kaşgar Yayınları” Üzerine Bir Çalışma: Kaşgar’da İsveç Misyonerliği Matbaası Tarafından Yayınlanan “Doğu Türkçesi” İle Yazılmış Eserler
title_sort kasgar yayinlari uzerine bir calisma kasgar da isvec misyonerligi matbaasi tarafindan yayinlanan dogu turkcesi ile yazilmis eserler
topic Kaşgar Baskıları
Doğu Türkçesi
İsveç Misyonerliği Matbaası
Kaşgar
url http://uygurarastirmalari.com/arsiv/2013-1/2013_5.pdf
work_keys_str_mv AT esetsulayman kasgaryayınlarıuzerinebircalısmakasgardaisvecmisyonerligimatbaasıtarafındanyayınlanandoguturkcesiileyazılmıseserler