برآورد مقدار رسوبگذاری جادۀ جنگلی با مدل فرسایش سطحی واشینگتن و ارزیابی میزان اثر ورود متغیر دیوارۀ خاکریزی بر آن - علیرضا قمی معتضه; رامین نقدی; ادریس تقوای سلیمی; عبدالله امین آکای (مجله جنگل ایران, 2023)
جاده‌های جنگلی یکی از منابع تولید رسوب در حوضه‌های آبخیز کوهستانی محسوب می‌شوند که پیش‌بینی مقدار رسوبات حاصل از آنها اهمیت زیادی در فرایندهای مدیریتی دارد. یکی از کارامدترین مدل‌های تخمین مقدار رسوبات حاصل از جاده‌های جنگلی، مدل فرسایش سطحی واشینگتن است که در جنگل‌های ایالات متحده تولید و برای استفاده به کل جهان عرضه شد؛ اما محدودیت اصلی آن استفاده نکردن از داده‌های مربوط به دامنۀ خاکریزی است. از این‌رو با توجه به ویژگی‌های خاص جنگل‌های شمال ایران از جمله شیب زیاد دامنه‌ها و نوع گونه‌های درختی و درختچه‌ای، این عامل به‌عنوان فاکتور احتمالی در تغییر نتایج مدل بررسی شد. این پژوهش در سری سه طرح جنگلداری چلوند واقع در حوزه یک جنگل‌های شمال ایران انجام گرفت. طول کل جاده‌های بررسی‌شده 5/5 کیلومتر بود که به 48 قطعه نمونه با ویژگی‌های همگن تقسیم و اطلاعات لازم برای اجرای مدل در آنها برداشت شد. نتایج مدل، مقدار تخمینی رسوبات حاصل از سطح جاده و دامنۀ خاکبرداری را 786/94 تن در کیلومتر بر سال برآورد کرد. سپس اطلاعات مربوط به دامنۀ خاکریزی نیز وارد و مدل دوباره اجرا شد. مقدار رسوبات حاصل از دامنۀ خاکریزی 4/3 تن بر کیلومتر در سال پیش‌بینی شد. مقایسۀ نتایج مدل در حضور و نبود اطلاعات دامنۀ خاکریزی با استفاده از آزمون تی نشان داد که تفاوت مشاهده‌شده بین نتایج حاصل معنی‌دار نیست. از این‌رو می‌توان نتیجه گرفت که اضافه کردن ویژگی‌های مربوط به دامنۀ خاکریزی نمی‌تواند تأثیر معنی‌داری در تغییر نتایج نهایی حاصل از مدل در منطقۀ پژوهش داشته باشد.