پیش نگری عناصراقلیمی بر پایه سناریوهای وادشت تابشی در استان یزد - اعظم السادات حسینی خضرآباد; عباسعلی ولی; امیرحسین حلبیان; محمد حسین مختاری (مطالعات جغرافیایی مناطق خشک, 2023)
هدف: هدف از این پژوهش پیش‌نگری آینده عناصر اقلیمی شمال غرب استان یزد با استفاده از سناریوهای واداشت تابشی است.روش و داده: این مطالعه، تغییر پارامترهای بارندگی و میانگین دمای استان یزد در دوره پایه (۲۰۲۰-۲۰۰۱) را با چهار مدل گردش کلی از سری CMIP5، تحت سه سناریوی واداشت تابشی RCP2.6،  RCP4.5 و  RCP8.5 با استفاده از مدل آماری LARS-WG6 شبیه‌سازی کرده و با انتخاب بهترین مدل، عناصر اقلیمی را برای دوره‌های ۲۰۵۵-۲۰۲۶ و ۲۱۰۰-۲۰۷۱ در آینده، مقیاس‌کاهی کرده و نتایج پیش‌نگری را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. یافته‌ها: بر اساس نتایج به دست آمده در شبیه‌سازی پارامترهای مذکور، دو مدل BCC-CSM1-1 و NorESM1-M با داشتن آماره‌های خطای کم و NRMSE قابل قبول، به عنوان بهترین مدل معرفی می‌شوند. بیشترین تغییرات میانگین دما نسبت به دوره پایه، مربوط به دوره ۲۱۰۰-۲۰۷۱ و سناریوی بدبینانه است به طوری‌ که دما در این دوره در مدل NorESM1-M از ۱/۱۳+ تا ۳/۹۳+ درجه سانتی‌گراد به ترتیب در سناریو ۲/۶ و ۸/۵ افزایش می‌یابد. میزان بارندگی در دهه‌های پایانی قرن حاضر، از دوره 2055- 2026 کمتر و در برخی نقاط نسبت به میانگین دوره پایه افزایشی یا کاهشی است. به طوری که تغییرات بارندگی در ایستگاه‌های مطالعاتی در آینده نزدیک بین ۹/۴۰- تا ۱۶+ میلی‌متر و دراواخر قرن حاضر بین ۹- تا ۱۰/۷۳+ میلی‌متر نوسان دارد.نتیجه‌گیری: در دوره‌های آتی، دما در منطقه افزایش می‌یابد و بیشترین میزان این افزایش مربوط به RCP8.5 است. بارش در آینده نوسانی است به طوری که بیشترین و کمترین تغییرات را به ترتیب در RCP2.6 و RCP4.5 خواهد داشت.نوآوری، کاربرد نتایج: در این پژوهش، برای پیش‌نگری عناصر اقلیمی از مدل‌های GCM-CMIP5 و سناریوهای واداشت تابشی، RCP2.6،  RCP4.5و RCP8.5 در شمال‌غرب یزد استفاده گردید و با ارزیابی آماره‌های خطا، مدل‌های مناسب برای پیش‌نگری دما و بارندگی به ترتیب BCC-CSM1-1 و NorESM1-M  انتخاب شد تا تصویر روشنی از اقلیم این منطقه در آینده ارائه شود. بنابراین نتایج این امر می‌تواند در برنامه‌ریزی‌های منطقه‌ای به‌ویژه پدیده‌هایی از جمله هواشناسی، منابع آبی در محیط زیست و مبارزه با بیابان‌زائی استفاده شود.