مطالعه تأثیر باکتری‌های تقویت‌کننده رشد گیاه بر ویژگی‌های بوم‌شناختی فیزیولوژیک ارقام سویا (Glycine max L.) تحت رژیم‌های آبیاری - فرزاد مندنی; کیانوش خانی; سعید جلالی هنرمند; محسن سعیدی (بوم شناسی کشاورزی, 2020)
این تحقیق با هدف بررسی نقـش باکتریهـای تقویت‌کننده رشد بر برخی از مهم‌ترین ویژگیهای بومشناختی فیزیولوژیک سویا (Glycine max L.) تحت رژیمهای مختلف رطوبتی به‌صورت کرتهای خرد شده فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی با سه تکرار در سال 1396 اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل رژیمهای مختلف رطوبتی (I1: قطع آبیاری از مرحله پرشدن دانهها تا انتهای دوره رشد، I2: قطع آبیاری از مرحله پایان تشکیل غلاف تا انتهای دوره رشد و I3: آبیاری کامل در تمام طول فصل رشد )بدون تنش آبیاری در حدود 50 درصد تخلیه رطوبت) به‌عنوان عامل اصلی و سویههای باکتری تقویت‌کننده (B1: بدون باکتری، B2: Bacillus subtilis، B3: Bacillus licheniformis) و ارقام سویای کوثر، M9 وTMS به‌عنوان دیگر فاکتورها در نظر گرفته شد. صفات مورد ارزیابی شامل شاخص سطح برگ، روند جذب تشعشع، سرعت رشد محصول، سرعت رشد نسبی، وزن خشک کل، کارایی مصرف تشعشع و عملکرد دانه بود. نتایج نشان داد که با افزایش تنش خشکی ویژگیهای مورد ارزیابی ارقام مختلف سویا به‌شدت کاهش یافت. کاربرد سویههای مختلف باکتری به‌شدت منجر به بهبود ویژگیهای مورد ارزیابی شد. بالاترین شاخص سطح برگ (7/6)، روند جذب تشعشع (2/18 مگاژول در مترمربع)، سرعت رشد محصول (6/20 گرم در در مترمربع در روز)، وزن خشک کل (7/1104 گرم در مترمربع) و کارایی مصرف تشعشع (165/1 گرم در مگاژول) مربوط به رقم TMS و در شرایط آبیاری کامل + تلقیح باکتری لیکنی فورمیس وکم‌ترین میزان صفات مذکور مربوط به رقم کوثر و در شرایط قطع آبیاری از اواسط تشکیل غلاف + بدون تلقیح باکتری بود. عملکرد دانه سویا به‌طور معنیداری تحت تأثیر تیمارهای آزمایش قرار گرفت، به‌طوریکه بیش‌ترین عملکرد دانه به‌میزان 9/380 گرم در مترمربع مربوط به رقم TMS در تیمار آبیاری کامل + تلقیح باکتری سوبتیلیس بود و کم‌ترین آن به‌میزان 2/134 گرم در مترمربع مربوط به رقم کوثر بود که در تیمار قطع آبیاری از اواسط تشکیل غلاف + بدون باکتری مشاهده شد. به نظر میرسد در صورت کاهش مقدار آب قابل دسترس، تلقیح با باکتریهای تقویت‌کننده رشد گیاه منجر به افزایش تحمل به تنش کمبود آب به‌ویژه در شرایط تنش ملایم میگردد.