Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan Çocukların Anadolu-Sak Zekâ Ölçeği Profillerinin İncelenmesi - Mevlüt Cırık; Ercan Öpengin; Uğur Sak (Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 2020)
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun (DEHB)tanılanmasında zekâ ölçekleri birey hakkında ek bilgi elde etmek için zamanzaman kullanılmaktadır çünkü DEHB zekaya ilişkin bazı bilişsel süreçlere ketvurabilmekte veya bu süreçlerin etkin olarak yürütülmesini engelleyebilmektedirBu nedenle DEHB tanısı olan çocuklar zeka ölçeklerinde farklılaşan profillersergilemektedir. Bu da zeka ölçeklerinin DEHB tanısında tutarlı profillerortaya koymasını engellemektedir. Zeka ölçeklerinin DEHB’nin tanılanmasındayordayıcılığının belirlenmesi için önceden tanı almış bireylerin zekâölçeklerinde ortaya koydukları bilişsel profiller incelenmektedir. Buaraştırmada DEHB tanısı almış çocukların Milli Eğitim Bakanlığı (MEB)bünyesinde yer alan Rehberlik ve Araştırma Merkezleri’nde (RAM) 2017 yılıitibariyle kullanılmaya başlanan Anadolu Sak Zeka Ölçeği’nde (ASİS)gösterdikleri bilişsel profillerin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmadailişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma kapsamında önceden DEHBtanısı almış 102 çocuğa ASİS uygulanmıştır. Elde edilen bulguların ASİS normpuanları ile ayrıca grup içi karşılaştırması yapılmıştır. DEHB’li çocuklarınASİS endeks ve alt testlerinin tamamında norm grubu ortalamasından anlamlıderecede düşük performans gösterdikleri ortaya çıkmıştır. Endekslerincelendiğinde grubun Bellek Kapasite Endeksi (BKE) ortalamasının, SözelPotansiyel Endeksi (SPE) ve Görsel Potansiyel Endeksi (GPE) ortalamasındananlamlı derecede düşük olduğu görülmüştür. Alt testler incelendiğinde katılımcılarınişleyen belleğinin bir bileşeni olan görsel ardıl işleyen bellek ve dilgelişiminin bir boyutu olan sözcükler anlamlar alt testinde diğer alttestlerden anlamlı derecede düşük performans gösterdikleri bulgusunaulaşılmıştır. DEHB tanılı çocukların ASİS’te sergiledikleri profiller, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuolan bireylerde işleyen belleğin zayıf olduğunu, buna bağlı olarak öğrenmenin,özellikle dil ediniminin düşük düzeyde olabileceğini göstermektedir.