19. YÜZYIL OSMANLI BÜROKRATİK YAPISININ JÖN TÜRK DÜŞÜNCESİNDE ELEŞTİRİSİ: “TURFANDA MI YOKSA TURFA MI” ÜZERİNDEN BİR ANALİZ - Ülkü Ayşe Oğuzhan Börekci (İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 2018)
Modernleşme çabalarının etkisi neticesinde Osmanlı Devleti’nin klasik bürokratik yapısında 19. Yüzyılda önemli bir değişim yaşanmıştır. Bu süreçte, aydınların temel öncelliklerinden biri devlet düzeninde var olan bozukları tespit ederek, bunların düzeltilmesi ve iyileştirilmesi için çözüm önerileri sunmak olmuştur. II. Mahmut döneminden itibaren, iç ve dış nedenlerle Osmanlı Devleti’nin gerileme sürecine girmesiyle idari reformlar yapılmış, bürokraside Batı’yı esas alan düzenlemeler Tanzimat’la hız kazanmıştır. Osmanlı Devleti’nin Batı karşısında aldığı siyasi ve askeri yenilgiler, Batı’nın üstünlüğünü ve bunun nedenlerini tartışmaya ve çözüm önerileri aramaya sevk etmiştir. Devletin gerilmesinin önüne geçebilmek için Batılılaşmanın hızı artarken, bunun toplum ve siyaset üzerindeki etkileri de önemli bir tartışma konusu olmuştur. Bu tartışmaların odak noktalarından biri de bürokratik yapıdaki değişimdir.