علل ادراک شده آسیب پذیری کشاورزان با تاکید بر خشکسالی (مطالعه موردی: مناطق بیابانی شرق اصفهان) - احمد حجاریان (مطالعات جغرافیایی مناطق خشک, 2023)
هدف: امروزه خشکسالی یکی از مخاطرات مهم طبیعی محسوب می‌شود که دارای پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم به ویژه در نواحی روستایی است. خشکسالی‌های پیاپی باعث از بین رفتن کشاورزی شده است و در نتیجه از بین رفتن کشاورزی موجب آسیب‌پذیری ساکنان روستایی می‌گردد که معیشت آنان وابسته به کشاورزی است. هدف از این مقاله بررسی علل ادراک شده آسیب‌پذیری کشاورزان از دیدگاه روستاییان با رویکرد مدل‌سازی معادله‌ ساختاری است.روش و داده‌ها: تحقیق حاضر به لحاظ هدف از نوع تحقیقات کاربردی و به لحاظ ماهیت از نوع تحقیقات علی است. جامعه آماری پژوهش را ۲۸۹۴ خانوار روستایی کشاورز ساکن در شرق حوضه زاینده‌رود در سال ۱۴۰۱ تشکیل می‌دهد. با استفاده از فرمول کوکران، نمونه آماری مورد پرسش تعداد ۳۳۹ سرپرست خانوار تعیین شد. این تعداد با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS و مدل‌سازی معادلات ساختاری (Smart PLS) انجام شد.یافته‌ها: متغیرهای توانمندسازی اجتماعی، مدیریت، منابع آب و زیرساخت و خدمات متغیرهای مشاهده شده هستند. نتایج نشان می‌دهد که اعتبار اندازه‌گیری شده هر چهار مدل اندازه‌گیری بر آسیب‌پذیری کشاورزان  قابل قبول است. با توجه نتایج، ضرایب t بین متغیرهای اصلی پژوهش، بالای ۲/۵۸ بوده؛ یعنی رابطه معنادار و غیرمستقیم است؛ بدین ترتیب ابعاد توانمندسازی اجتماعی، مدیریت، منابع آب و زیرساخت و خدمات بر آسیب‌پذیری کشاورزان  تأثیر منفی و معناداری دارد که مقدار R2 نشان می‌دهد ۷۶/۷ درصد آسیب‌پذیری کشاورزان  با دستیابی به ابعاد چهارگانه تبیین شده و بعد منابع آب با ضریب ۰/۸۹، تأثیر بیشتری نسبت به سایر ابعاد بر آسیب‌پذیری کشاورزان داشته است.نتیجه‌گیری: پیشنهاد می‌شود به منظور کاهش سطح آسیب‌پذیری کشاورزان شاخص‌های زیرساخت و خدمات مورد توجه بیشتری قرار گیرد تا برآیند نهایی آسیب‌پذیری کشاورزان بهبود یابد.نوآوری، کاربرد نتایج: نوآوری این تحقیق در منطقه مورد مطالعه و شاخص‌های به کار گرفته شده در آن است.