اثر ریزپوشانی بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی، الگوی اسیدهای چرب و مقاومت اکسیداتیو روغن ماهی و روغن آفتابگردان در مقایسه با مکمل های کلسیمی - حامد خلیل وندی بهروزیار; بهزاد اسدنژاد; رسول پیرمحمدی (پژوهش در نشخوارکنندگان, 2024)
سابقه و هدف: حساسیت فوق‌العاده بالای اسیدهای چرب غیراشباع به اُکسایش و مشکلات موجود در ارتباط با نگهداری و مصرف آن‌ها به شکل مایع از جمله مهمترین موانع استفاده از این منابع در تغذیه حیوانات مزرعه‌ای در کنار مشکلاتی همانند زیست هیدروژن‌دار شدن گسترده و اثرات نامطلوب بر عملکرد طبیعی شکمبه نشخوارکنندگان است. افزون بر این، افت میزان خوراک مصرفی و کاهش مقبولیت لاشه و محصولات تولیدی بدلیل بوی نامطبوع از دیگر دلایل عدم تمایل واحدهای پرورش دهنده دام به استفاده از روغن ماهی است. بنابراین هدف از این پژوهش، تولید و ارزیابی مکمل‌های ریزپوشانی شده روغن ماهی و آفتابگردان با استفاده از خشک‌کن پاششی و ارزیابی میزان انواع مواد مغذی و الگوی اسیدهای چرب، میزان پوشانندگی مواد دیواره‌ای مختلف و ارزیابی میزان مقاومت در برابر اکسیداسیون محیطی در مقایسه با نمک‌های کلسیمی در شرایط آزمایشگاهی بود. مواد و روش‌ها: ریزکپسول‌ها با استفاده از نسبت‌های مختلف روغن به مواد پوشاننده و نیز با استفاده از ترکیبات پوشاننده مختلف تولید شدند. شرایط تهیه امولسیون‌ها و مراحل خشک کردن و نگهداری ریزکپسول‌های تولیدی بر اساس روش ارایه شده توسط محققین با مواد پوشاننده یکسان و روغن ماهی و آفتابگردان به عنوان منابع روغن بود. روغن ماهی و آفتابگردان با نسبت‌های 1:2، 1:1 و 2:1 (مواد پوشاننده به روغن) به مخلوط اولیه افزوده شدند. امولسیون‌های روغن در آب، علاوه بر روغن‌های گلیسرولی از اسیدهای چرب ماهی و آفتابگردان نیز تهیه شدند. جهت خشک کردن امولسیون‌ها از دستگاه خشک‌کن پاششی با دمای هوای ورودی 130 درجه سانتی‌گراد و دمای خروجی 70-60 درجه سانتی‌گراد استفاده شد. تعیین میزان انواع مواد مغذی (چربی، ماده خشک، ماده آلی، کلسیم، بخش‌های مختلف دیواره سلولی، بخش‌های مختلف کربوهیدراتی و پروتئینی و استخراج چربی، ساخت استر متیلی و تعیین الگوی اسیدهای چرب) در ترکیب ریزکپسول‌های تولیدی با استفاده از روش‌های استاندارد انجام شد. اندازه ذرات امولسیون‌ها و پودرهای تولیدی با استفاده از تکنیک افتراق لیزری تعیین شد. ریزکپسول‌ها و نمک‌های کلسیمی روغن‌ماهی و آفتابگردان بمدت 15، 30 و 45 روز در معرض دمای 25 و 60 درجه قرارگرفته و هر دو هفته یک‌نمونه از هرکدام از مکمل‌ها بمنظور ارزیابی میزان عددپراکسید مورد آنالیز قرار گرفت. به ازای هر مکمل 3 تکرار در هر زمان و دما مورد ارزیابی قرار گرفت.نتایج: امولسیون‌های تولید شده با استفاده از ترکیبات روغنی دارای پایداری بالاتری نسبت به امولسیون‌های تولیدی با استفاده از اسیدهای چرب آزاد بودند (05/0P<). تفاوت معنی داری بین انواع روغن‌ها در خصوصیات کلی ریزکپسول‌های تولیدی از نظر کارایی کپسوله شدن یا میزان تولید ریزکپسول‌ها وجود نداشت. مواد پوشاننده فرآوری شده به‌صورت محصولات واکنش میلارد، قابلیت بالاتری در پوشش‌دار نمودن سطوح بالاتر روغن داشته و ریزکپسول‌های تهیه‌ شده از آنها نسبت به ترکیبات فرآوری نشده دارای وضعیت مناسب‌تری از نظر کارآیی ریزپوشانی و شاخصه‌های اُکسایش بلافاصله پس از تولید و حفظ الگوی اسیدهای چرب مشابه با روغن فرآوری نشده بودند (05/0P<)..کم‌ترین میزان اکسیداسیون در شرایط نگهداری با و بدون ترکیب با مخلوط مکمل مواد معدنی، متعلق به ریزکپسول‌های حاصل از محصولات واکنش میلارد (05/0P<). با این‌حال نوع و میزان روغن موجود در ترکیب ریزکپسول‌ها، میزان شاخصه های مختلف اکسیداسیون و الگوی اسیدهای چرب را به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر قرار داد (05/0‌P<). نتیجه‌گیری: نمک های کلسیمی اسیدهای چرب دارای بیشترین کارایی در حفظ خصوصیات اکسیداتیو و الگوی اسیدهای چرب بودند. با وجود محافظت مناسب اسیدهای چرب غیراشباع در برابر اکسیداسیون اولیه و ثانویه، اطلاعات چندانی در خصوص ارزش تغذیه‌ای و گوارش‌پذیری مکمل‌های ریزپوشانی شده در مقایسه با نمک‌های کلسیمی وجود نداشته و این امر، بیانگر لزوم انجام مطالعات بیشتر به‌خصوص مطالعات درون تنی در این ارتباط است.