İşitme engelli okuyucuların okuma sürecinde Türkçenin ve Türk İşaret dilinin biçim-sözdizim özellikleri - Necla Işıkdoğan Uğurlu (Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 2017)
İşitme engelli okuyucuların bir metni bütünüylekavrayabilmesi için biçimbirimsel ve biçim-sözdizimsel farkındalıkbecerilerinin gelişmesi gerekmektedir. En küçük birimleri inceleyen biçimbilimsadece birimleri değil, metnin tümünün kavranmasını hedeflemektedir. Kısacasıbiçimbirimsel ve biçim-sözdizimsel becerilerde öğrencilerin sahip olduklarıfarkındalığın, onların sesbilim, sözdizim, anlambilim gibi diğer dilbileşenlerine ilişkin becerilerde de farkındalık sağlamaktadır. Günümüzde okumabecerilerini kazanmada, dil bileşenlerini kapsayan biçimbirimsel vebiçim-sözdizimsel farkındalık becerilerinin önemi giderek daha fazla sayıdavurgulanmaktadır. İşitme engelli okuyucuların işaret dili yeterliği ile okumayazma becerilerinin kazanımı arasında pozitif bir ilişki olmakla birlikte heriki dilin de kendi dilbilimsel kurallarının olduğu ve okuryazarlıkbecerilerinin kazanılmasında diller arası olumlu bir etkileşimin olduğubilinmektedir. Bu nedenle de işaret dili yeterliliği ile okuma yazma becerileriarasındaki bu olumlu etkileşimden yola çıkarak her iki dilin biçim-sözdizimselözelliklerinin öğrenilerek işitme engelli çocukların okuma yazma becerilerininkazanımında etkili kullanımına yer verilmelidir. Bu derlemede, okumabecerilerinde Türk İşaret Dili (TİD) ve Türkçe olmak üzere her iki dilinbiçimbilimsel ve biçim-sözdizimsel özellikleri eylemlerde uyum ve zaman kategorileriaçısından karşılaştırmalı olarak incelenmektedir.