ارزیابی عملکرد و پروتئین دانه جو در واکنش به نیتروژن و تداخل علف‌های هرز - جلیل شفق; سعید زهتاب سلماسی; صفر نصراله زاده; نسرین هاشمی عمیدی; سهیلا دست برهان (Journal of Agricultural Science and Sustainable Production, 2016)
چکیده به منظور بررسی تغییرات شاخص کلروفیل، پروتئین و عملکرد دانه جو در واکنش به نیتروژن و تداخل علفهای هرز، آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز بهصورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. رقم جو ماکویی پاییزه مقاوم به سرما، برای کشت انتخاب گردید. مقادیر متفاوت تغذیه نیتروژنی شامل سطوح صفر، 40، 80 و 120 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در کرتهای اصلی و 10 دوره تداخل علفهای هرز (در دو سری) در کرتهای فرعی قرار گرفتند. در سری اول در طی پنج محدوده زمانی مختلف پس از سبز شدن جو، شامل مراحل رشدی Em= سبز شدن، 5El= پنجمین برگ ساقه اصلی بهطور کامل باز شده، Ti= ساقه اصلی و سه پنجه، Se= مرحله ساقه رفتن - پنجمین گره قابل تشخیص و Ea em= مرحله ظهور سنبله - ظهور کامل گل آذین، بهترتیب مطابق با کدهای زیدوکس 10، 15، 23، 35 و 59 در جو، علف‎هایهرز کنترل نشدند، ولی پس از گذشت این مراحل، ‌علف‎هایهزر تا انتهای دوره رشد جو، بهطور کامل کنترل شدند. در سری دوم، علفهای هرز کرتها برای مراحل ذکر شده از ابتدای فصل تا مرحله مورد نظر بهطور کامل کنترل شدند، ولی پس از سپری شدن مرحله مربوطه، علفهای هرز تا آخر فصل رشد کنترل نشدند. نتایج نشان داد که اثر سطوح مختلف نیتروژن و دورههای مختلف تداخل علفهای هرز بر درصد پروتئین و عملکرد دانه جو معنیدار بود. اثر نیتروژن بر شاخص کلروفیل برگ نیز معنیدار بهدست آمد. متناسب با افزایش طول دوره تداخل علف‎های هرز، مقادیر صفات مورد بررسی کاهش یافتند. به طوریکه، شاخص کلروفیل برگ، درصد پروتئین دانه و عملکرد دانه تحت تیمار شاهد آلوده به علفهرز در کل دوره رشد، بهترتیب 35/7، 3/27 و 5/42 درصد کمتر از تیمار شاهد عاری از علف هرز در کل دوره رشد بود. ارتباط نزدیکی بین افزایش میزان نیتروژن و افزایش شاخص کلروفیل، درصد پروتئین و عملکرد دانه وجود داشت. افزایش سطوح نیتروژن در حد پایدار، تحمل جو را به حضور علفهای هرز افزایش داد. همچنین، با افزایش سطوح نیتروژن، رشد و عملکرد دانه جو بهبود یافت، ولی افزایشی در ماده خشک علفهای هزر مشاهده نشد. از نتایج کاربردی حاصل از این تحقیق میتوان در دوره انتقالی گذر از کشاورزی متداول پرنهاده به کشاورزی کمنهاده و پایدار در جهت مدیریت مطلوب علفهای هرز و کاهش کاربرد کود نیتروژن، استفاده نمود.