مقایسه سمیت گوارشی عصاره های کرفس (Apium graveolens) و علف داسی (Falcaria vulgaris) با حشره کش Bt علیه بید سیب‌زمینی، Phthorimaea operculella ) - اکرم حاتمی; داود محمدی; ناصر عیوضیان کاری (پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی, 2022)
چکیدهدر این بررسی اثرات کشندگی و زیستی عصاره های هگزانی، اتیلاستاتی و متانولی گیاهان کرفس (Apium graveolens) و علف داسی (Falcaria vulgaris) از تیره چتریان با حشره کش Bt علیه لاروهای سن اول بید سیب زمینی مورد مقایسه قرار گرفت. اندام های هوایی گیاهان پس از خشک شدن در سایه با روش خیساندن در حلال های اشاره شده، عصاره گیری شدند. نتایج نشان داد که طی 24 ساعت، سمیت عصاره اتیلاستاتی کرفس و علفداسی بهترتیب با مقادیر LC50 برابر با 21/0 و 38/0 میلی گرم بر لیتر به طور معنی داری از بقیه عصاره ها و حتی Bt (84/1 میلی گرم بر لیتر) بیشتر بود. تاثیر کشندگی عصاره های هگزانی و اتیلاستاتی هر دو گیاه حتی طی 48 و 72 ساعت نیز بیشتر از Bt بود. با وجود تاثیر کمتر، عصاره های متانولی هر دو گیاه بیشترین میزان شیب خط دز- اثر را داشتند. بیشترین میزان پتانسیل نسبی محاسبه شده 76/69 برابر بود که در مقایسه سمیت عصاره اتیلاستاتی کرفس با Bt به دست آمد و نشان دهنده قدرت کشندگی بسیار بالای این عصاره در مقایسه با Bt بود. طبق نتایج، عصاره اتیلاستاتی هر دو گیاه در مقایسه با سایر عصاره ها روی آنزیم استیل کولین استراز لاروهای سن اول اثر مهارکنندگی قابل توجهی داشتند به طوری که در غلظت LC70، فعالیت این آنزیم را بین 70-60 درصد مهار کردند. درصد ظهور حشرات کامل تحت تاثیر غلظتLC70  عصاره های اتیلاستاتی هر دو گیاه بین 68 الی80 درصد کاهش یافت. طول دوره نشو و نمایی لاروی نیز در اثر استفاده از عصاره های اتیلاستاتی و متانولی هر دو گیاه در مقایسه با شاهد به طور متوسط هشت روز افزایش یافت.