Muallim İsmail Hakkı Bey’in Bestecilik Yönü ve Ferahfeza Peşrevinin İncelenmesi - İrfan KARADUMAN (Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2010)
Türk mûsıkîsinin yapı taşlarından birisi makamsal yapısıdır. Bestekârların makam ve usûl konusuna hâkimiyetleri, bu alanda oluşturacakları eserlerin kalitelerini doğrudan etkilemektedir. Muallim İsmail Hakkı Bey, bestekârlık alanında kendisini unutulmazlar arasına yerleştirmeyi başarmıştır. Klasik üslûp olarak bilinen üslûbu çok iyi kavramış ama zaman zaman bu üslûbun dışına çıkarak özgün nitelikte besteler de vermiştir. Muallim İsmail Hakkı Bey, döneminin mûsıkî üslûbunun dışına çıkmış olsaydı kuvvetle muhtemel unutulurdu. Ferahfeza makamı, bazı yönleriyle başka makamlarla karıştırılmıştır. Bazı bestekârların makamları birbirine karıştırması durumu, bu makam için de ge- çerlidir. Sultanîyegâh makamı ile içi içe kullanılan ve bazı bestekârlar tarafından birbirinden ayrılamayan ferahfeza makamı, Muallim İsmail Hakkı Bey tarafından net biçimde anlaşılmış ve ustaca kullanılmıştır. Bu çalışmada, Muallim İsmail Hakkı Bey’e ait ferahfeza Peşrev’in analizi yapılacak ve bestekârlık özellikleri ortaya konmaya çalışılacaktır