TABERSÎ TEFSİRİNDE HZ. ALİ’YE NİSBET EDİLEN KIRAATLERİN İNCELENMESİ - Nesrişah SAYLAN (Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, 2018)
Bu çalışmada Şiî müfessirlerden olan Tabersî’nin Mecmeü’l-Beyân fî Tefsiri’l-Kur’ân adlı eserinde Hz. Ali’ye nispet edilen kıraatler tespit edilmiş ve söz konusu kıraatlerin dil ve anlam açısından tefsire yansımaları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Küçük yaştan itibaren Hz. Peygamber’in eğitiminde yetişen Hz. Ali, birçok ilimde olduğu gibi kıraat ilminde de önemli bir yere sahiptir. O, Kur’ân’ı bizzat Hz. Peygamber (s.a.v.)’den öğrenmiş ve Hz. Peygamber döneminde Kur’an’ı ezberleyerek hafız sahabilerden olmuştur. Kıraat ilminde Ebü’l-Esved ed-Düelî, Ebû Abdirrahman b. Ebî Leylâ ve Ebû Abdirrahman es-Sülemî gibi meşhur âlimler yetiştiren Hz. Ali, biyografik eserlerde kurrâ olan sahabe arasında zikredilmiştir. Hz. Ali, bazı kıraat-i seb‘a ve aşere imamlarının senedlerinde de yer almıştır. Nitekim Hz. Ali yedi kıraat imamlarından Ebû Amr b. A‘lâ, Âsım b. Behdele ve Hamza b. Habîb’in; on kıraat imamlarından ise Yakûb el-Hadramî’nin isnad zincirinde yer almıştır. Hz. Ali’ye nispet edilen kıraatler erken dönemden günümüze kadar birçok tefsir kaynaklarında zikredilmiş ve bu kıraatlerin ayetin tefsirine sağladığı katkıya işaret edilmiştir. Şiî âlimlerden olan Tabersî, tefsirinde Hz. Ali’ye atfedilen kıraatlere geniş bir şekilde yer vermiş, tefsir ve tevil etkinliğinde bu kıraatlerden faydalanmıştır. Bu bağlamda makalenin amacı, Hz. Ali’nin kıraati örneğinde Tabersî’nin tefsirinde sahih ve şâz olarak zikredilen kıraatlerin nakil yöntemi, işleyiş tarzı ve tefsire etkisinin incelenmesidir [The aim of this study is to examine the recitations relating to ʿAlī in al-Tabarsī, one of the Shiî commentators, in his work Majmau’l-Bayān fī Tafsīr al-Qur’ān and the role of those recitations in terms of language and meaning. ʿAlī who grew up in the education of the Messenger from the very early age has an important place in the science of religion as in many branches of science. He learned the Qurʾān from the Messenger himself and became one of the hafiz companions by memorizing Qurʾān in Hz Muhammed’s era. ʿAlī who educated famous scholars like Abu’l-Asvad al-Dualī, Abū ʿAbd al-Rahmān b. Abī Laylā and Abū ʿAbd al-Rahmān al-Sulamī in the science of the Qurʾān recitation was considered in biographical sources as among the readers of the Qur’an. ʿAlī took place in the sanads of seven imams and ten imams of Qurʾānic recitation. As a matter of fact, ʿAlī appeared in the chains of sanads of the seven imams of Qurʾānic recitation Abū Amr b. Alā, Asım b. Bahdala and Hamza b. Habīb; and the ten imams of Yākūb al-Hadramī. The recitations relating to ʿAlī were mentioned in many commentary sources from very early times up to now, which were referred to the contribution for the interpretation of the verse. al-Tabarsī who is one of the Shī‘ī commentators described the recitation referring to ʿAlī in his interpretation and made use of these recitations in comentary and te’vil efficietly. In this context, the aim of the article, in the example of ʿAlī’s recitation, is to examine the transferring method and process of recitations in al-Tabarsī’s interpretation and their impact on the recitation as exceptional readings (Shādhdh) and truth readings. ]